Loading...

11.06.2021

Sosyal Medya Etkileyicileri (Influencer) Tarafından Yapılan Reklamlar

Hazırlayanlar:

Bengü Halavut Yıldırım, Ortak

Eda Uğurlu, Avukat
 

Reklam Kurulu’nun 4.5.2021 tarihli kararında Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından Yapılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Hakkında Kılavuz” (“Kılavuz”) Reklam Kurulu'nun 04.05.2021 tarihli ve 309 sayılı toplantısında 2021/2 numaralı ilke kararı olarak kabul edildi.

 

Kılavuz, sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan ticari reklam ve haksız ticari uygulamalara ilişkin olarak yürütülen incelemelerde esas teşkil etmek üzere ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (“Kanun”) ve Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’ne (“Yönetmelik”) dayanılarak hazırlanmıştır. Böylelikle, sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan tüketiciye yönelik her türlü ticari reklam ile ticari uygulamanın düzenlendiği bir rehberle karşı karşıyayız.

 

Kılavuzda, ilk defa “influencer” dediğimiz sosyal medya etkileyicilerinin tanımını ve bu kişilerin reklam verirken uymaları gereken ilkeleri görüyoruz. Kılavuz, aynı zamanda çeşitli sosyal medya mecraları için reklam kurallarını birbirinden ayırmakta ve sosyal medya mecralarının türüne göre farklı kurallar benimsemektedir.

 

Influencer” kimdir?

 

Kılavuz, aslında “influencer” dediğimiz kişileri “sosyal medya etkileyicisi” olarak tercüme ederken, bu kavramın tanımını “sosyal medya hesabı üzerinden kendisine veya reklam verene ait bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi oluşturanları bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla pazarlama iletişiminde bulunan kişi” olarak yapmaktadır.

 

Dolayısıyla, takipçi sayısından bağımsız olarak sosyal medya hesabında reklam amaçlı tanıtımlara yer verebilecek her kişi bir sosyal medya etkileyicisi kapsamındadır.

 

Temel İlkeler

 

Sosyal medya etkileyicilerinin yer verdikleri reklamlar Kılavuz ile özel düzenlemelere tabi tutulmuş da olsa, bu reklamlar da reklam hukukunda benimsenen temel ilkelere uygun olmalıdır. Buna göre açık ve anlaşılır şekilde ifade edilmesi ve ayırt edilebilir olması zorunludur. Her türlü iletişim aracında olduğu gibi sosyal medyada da sesli, yazılı ve görsel olarak örtülü reklam yapılması yasaktır.

 

Ticari reklamların Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, doğru ve dürüst olmaları esastır. Tüketiciyi aldatıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar edici, can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları ve engellileri istismar edici ticari reklam yapılamaz. Reklam verenler ticari reklamlarında yer alan bilimsel iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlüdür.

 

Sosyal Medya Etkileyicisinin Sorumlulukları Nedir?


Kılavuz uyarınca, sosyal medya etkileyicisi:

·     Henüz deneyiminin bulunmadığı bir mal veya hizmete ilişkin, tüketiciler nezdinde o mal veya hizmeti onaylayacak ya da deneyimlediği algısı yaratacak şekilde ticari reklam amacıyla paylaşımda bulunamaz.

·     İlgili mevzuatına aykırı olacak şekilde bir mal veya hizmete ilişkin sağlık beyanında bulunamaz.

·     Bir mal veya hizmete ilişkin nesnel, ölçülebilir, sayısal verilere dayanmayan ve ispatı mümkün olmayan bilimsel araştırma ve test sonuçları hakkında iddialarda bulunamaz.

·     Doktor, diş hekimi, veteriner hekim ve eczacılar ile sağlık kuruluşları tarafından sunulan mal veya hizmetlere yönlendirmede bulunamaz, bu mal veya hizmetlerin tanıtımını yapamaz.

·     Kendisine reklam veren tarafından hediye edilmiş bir mal veya hizmeti kendisinin satın aldığı izlenimi oluşturamaz.

·     Bir mal veya hizmetin ticari reklamına ilişkin herhangi bir reklam verenden maddi kazanç ve/veya ücretsiz ya da indirimli mal veya hizmet gibi faydalar sağladığı süre boyunca kendisinin sadece bir tüketici olduğu izlenimi oluşturamaz.

·     Herhangi bir malın ticari reklamında, efekt veya filtreleme uygulamalarını kullanması durumunda görüntünün filtrelendiğini açıkça belirtir.

·    Sosyal medya aracılığıyla bir mal ve/veya hizmet hakkında iletişim kurmak için sistematik olarak sahte veya var olmayan kimlikleri toplu olarak oluşturamaz ve/veya kullanamaz.

 

YouTube, Instagram TV, Canlı Yayın Mecralarındaki Reklamlar için Getirilen Düzenlemeler Nelerdir?

 

Video paylaşım mecralarında yapılan reklamlar ile canlı yayın niteliğinde olan paylaşımlarda, video içinde sürekli olarak veya videonun başlığında ya da açıklama kısmında veya ilgili reklamın geçeceği bölümün başında tüketicileri “daha fazla oku” gibi bir alanı tıklamak zorunda bırakmadan yazılı ve sözlü olarak aşağıda belirtilen açıklamalardan en az birine yer verilir:

·       “Bu video [reklam veren] reklamlarını içermektedir.”

·       “Bu video, [reklam veren] ile ücretli işbirliğini içermektedir.”

·       “[Reklam veren]’in destekleri ile.”

·       “Bu ürünleri [reklam verenden] hediye olarak aldım.”

·       “Ürünleri bana gönderdiği için [reklam verene] teşekkürler.”

 

Instagram, Facebook, Twitter Reklamları için Getirilen Düzenlemeler Nelerdir?

 

Fotoğraf ve mesaj paylaşım mecralarında paylaşılan fotoğrafın ve/veya mesajın içinde ya da altında veya açıklamalarında reklam verene ilişkin ad, marka, ticaret unvanı gibi tanıtıcı bilgilerden herhangi biriyle birlikte aşağıda belirtilen etiketlerden ya da açıklamalardan en az birine yer verilir:

·       #Reklam

·       #Reklam/Tanıtım

·       #Sponsor

·       #İşbirliği

·       #Ortaklık

·       “@[Reklam veren] ile işbirliği”

·       “@[Reklam veren] tarafından sağlandı.”

·       “@[Reklam veren] tarafından hediye olarak alındı.”

 

Yukarıdaki etiketlerin kullanım zorunluluğunun Instagram ve Snapchat hikayelerindeki reklamlar için de getirildiğini görüyoruz.

 

Bütün bu mecralar için, sosyal medya etkileyicisinin uyması gereken genel ilkeler de ayrıca belirlenmiştir. Kılavuz, yer verilmesi gereken tüm açıklama ve etiketler için de belirli şekil kuralları getirmektedir. Hatırlatmak isteriz ki, sosyal medya mecralarındaki reklamların da, açık ve anlaşılır şekilde ifade edilmesi ve ayırt edilebilir olması zorunludur. Örtülü reklamlar, tabi ki, yasaktır.

 

Reklam Verenlerin Sorumlulukları Nelerdir?

 

Kılavuz, reklam verenler için de yükümlülükler düzenlemektedir. Buna göre, reklam verenler;

 

·       Sosyal medya etkileyicilerini Kılavuz hükümleri hakkında bilgilendirmek,

·       Sosyal medya etkileyicilerinin, 6502 sayılı Kanun, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ve bu Kılavuz dâhil olmak üzere ilgili kanun ve yönetmeliklere uymasını istemek,

·       Kendisi tarafından sosyal medya etkileyicilerinin üçüncü şahısları kullanmasına izin verildiği durumlarda, sosyal medya etkileyicilerinin üçüncü şahısların da yukarıda bendinde belirtilen yükümlülüklere uyması gerektiğine dikkat çekmek,

·       Sosyal medya etkileyicilerinin yükümlülüklerini yerine getirmesi için çaba göstermek ve ihlallere karşı önlem almak

 

ile sorumludur.

 

Reklam veren, bu yükümlülüklerin sosyal medya etkileyicisinin yükümlülüğü olduğunu ileri sürerek kaçınması mümkün olamayacaktır.

 

Reklam verenin birinci ve ikinci fıkrada belirtilen yükümlülüklere uygun hareket ettiğini ispatlaması durumunda, sosyal medya etkileyicilerinin kurallara uymasını sağlamak adına kendisinden makul olarak beklenebilecek en iyi çabayı gösterdiği kabul edilir.

 

Yaptırım

 

Kılavuz’da açık yaptırım hükümleri öngörülmese de, Kılavuz’un dayanağını teşkil eden Kanun ve Yönetmelik uyarınca işbu yükümlülüklere aykırı hareket eden reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları hakkında durdurma veya aynı yöntemle düzeltme veya idari para cezası ve gerekli görülen hâllerde de üç aya kadar tedbiren durdurma cezası uygulanır. Reklam Kurulu, ihlalin niteliğine göre bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı verebilir.

 

Kılavuz’un Etkisi

 

Görüldüğü üzere, Kılavuz’un Türk mevzuatında ilk defa “sosyal medya etkileyicisi” statüsünü tanımladığını ve bu kişilerin sosyal medya aracılığı ile yaptıkları reklamlar için belli kurallar getirdiğini görmekteyiz.

 

Kılavuz’un yayımlanması, sosyal medyanın hayatımıza ve özellikle de tüketicilere yönelik etkisinin benimsenmesi ve bu sektörde haksız rekabet ve ticari uygulamaların önüne geçilmesi için önemli bir gelişmedir. Bu tip kurallar, dünya çapında farklı hukuk düzenlerinde de kabul edilmektedir. Yine de, Kılavuz’un sosyal medya mecralarında karşımıza sürekli çıkan reklamlara ve reklam verenler ve sosyal medya etkileyicileri arasındaki ilişkilere de nasıl etki edeceği Reklam Kurulu’nun zamanla vereceği kararlar ile belli olacaktır.