Loading...

10.03.2022

Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Zeynep Ünlü, Ortak zeynep.unlu@bts-legal.com

Ece Özelgin, Kıdemli Avukat & Kamu Politikaları Departman Lideri, ece.ozelgin@bts-legal.com

Miray Muratoğlu, Yönetici Avukat, miray.muratoglu@bts-legal.com 


Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (“Teklif”), 8 Mart 2022 tarihinde Adalet ve Kalkınma Partisi üyeleri tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunulmuştur. Teklif metni ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da (“Kanun”) aşağıdaki değişiklikler öngörülmektedir. Söz konusu değişiklikler temel olarak; mesafeli satış sözleşmeleri kapsamında aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülüklerinin belirlenmesi, yenilenmiş ürünlere ilişkin halihazırdaki düzenlemeye kanuni dayanak kazandırılması, satış sonrası hizmetler, taksitli satış sözleşmeleri, tüketici kredisi ve devre tatil sözleşmeleri bakımından birtakım değişiklikler getirilmesi ile Kanun hükümlerine aykırılık durumunda uygulanacak birtakım yaptırımlarda değişiklik yapılmasına ilişkindir.

 

Mesafeli sözleşmeler

Teklif ile aracı hizmet sağlayıcılar bakımından ek yükümlülükler öngörülmüştür. Bunlardan ilki aracı hizmet sağlayıcıların mesafeli sözleşmelere ilişkin olarak Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ile belirlenen hususlara dair tüketicilerin bildirim ve taleplerini iletebilecekleri ve söz konusu hususları takip edebilecekleri kesintisiz bir sistemi kurmasına ilişkindir. Diğer önemli yükümlülükler ise aşağıdaki şekildedir:

 

·       Ön bilgilendirme: Aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin tüketiciye ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı / sağlayıcı ile müteselsil sorumlu olacaktır.  Bunun yanı sıra, Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde detayları açıklanan, ön bilgilendirmede bulunulması zorunlu unsurlardaki eksikliklerin aracı hizmet sağlayıcıdan kaynaklanması durumunda, bir diğer deyişle, veri girişinin satıcı / sağlayıcı tarafından yapıldığı durumlar hariç, sorumluluk, aracı hizmet sağlayıcıda olacaktır.

·       Satıcı / sağlayıcıların ihlaline neden olma: Aracı hizmet sağlayıcının, satıcı / sağlayıcılar ile olan sözleşmelerine uymaması nedeni ile satıcı / sağlayıcıların mesafeli sözleşmelere ilişkin düzenlemelere aykırılığına sebep olması durumunda, aykırılık teşkil eden her bir işlemden aracı hizmet sağlayıcı sorumlu olacaktır.

·       Teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin sorumluluk: Aracı hizmet sağlayıcının, satıcı / sağlayıcı adına bedel tahsil etmesi halinde, (i) Kanun’da düzenlenen ayıba ilişkin sorumluluk halleri ve (ii) bedelin teslim veya ifa sonrası satıcıya / sağlayıcıya aktarıldığı durumlar dışında, aracı hizmet sağlayıcı, bedel kendisinde kaldığı sürece teslim veya ifa ile cayma hakkının kullanımında satıcı / sağlayıcı ile müteselsil sorumlu olacaktır.

·      Kampanyalı, promosyonlu, indirimli satışlar: Aracı hizmet sağlayıcının, satıcı / sağlayıcı onayı olmaksızın kampanyalı, promosyonlu, indirimli satış düzenlemesi durumunda, sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesinden aracı hizmet sağlayıcı sorumlu olacaktır. Bu tür hallere örnek olarak, malın tedarik edilmemesi, stok yetersizliği gibi nedenler gösterilmektedir.

·      Reklam ve ön bilgilendirme uyumu: Aracı hizmet sağlayıcıları, teslim veya ifa zamanı gibi tüketicinin alışveriş tercihinde ve satın alma sonrasında fesih hakkının kullanımında önemli bir etkisi olan reklamlarında taahhüt edilen bilgilerin tüketiciye yapılan ön bilgilendirme ile uyumlu olmasından ve bunun ispatından sorumlu olacaktır. 

 

Yapılan değişiklikler ile aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluklarının kapsamı, iş modellerinde değişiklik gerektirecek raddede genişletilmiştir. Ayrıca, Kanun’da getirilen değişikliklere paralel olarak Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde de değişiklik yapılması beklenmektedir.

 

Taksitli satış sözleşmeleri

Teklif ile taksitli satış sözleşmelerinde tüketicinin temerrüde düşmesi halinde kalan borcun tamamının muaccel hale gelmesi için tüketicinin kalan borcunun en az onda biri yerine, sözleşmede yer alan bedelin tamamının onda birini oluşturan ve birbirini izleyen iki taksitte veya sözleşmede yer alan toplam bedelin en az dörtte birini oluşturan bir taksiti ödemede temerrüde düşmesi gerektiği şartı getirilmiştir.

 

Tüketici kredilerinde cayma hakkı

Teklif ile tüketicilere kredi sözleşmelerine ilişkin olarak 14 günlük cayma süresi içerisinde kredi borcunun tamamını erken ödeyen tüketicilerin de cayma hakkını kullandıkları kabul edilecektir.  Böylelikle, erken ödemenin gerçekleşmesi halinde tüketicilerden anapara, krediden yararlanılan süreye isabet eden işlemiş faiz, kamu kurumları veya üçüncü kişilere ödenmiş olan ücretler dışında herhangi bir bedel talep edilememesi ile kredi verenin tahsil ettiği tahsis ücretinin tüketiciye iadesi güvence altına alınacaktır.

 

Sigorta, yan finansal ürün ve hizmetlere yönelik sözleşmede değişiklik yapılması

Teklif ile, Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun sözleşme değişikliklerine ilişkin maddesiyle uygulama birliği sağlamak adına, kredi kartı veya kredili mevduat hesabı gibi belirsiz süreli kredi sözleşmelerinde kredi faiz oranındaki değişikliğin her halükârda değil, yalnızca faizin artırılması durumunda söz konusu değişikliğin yürürlüğe girmesinden otuz gün önce tüketiciye bildirimde bulunmasının zorunlu olacağı düzenlenmiştir.

 

Sigorta, yan finansal ürün ve hizmet sunumu

Teklif ile tüketiciye açık talebi olmaksızın kredi bağlantılı sigorta yaptırılamayacağına dair mevcut kuralın yanı sıra sigortasız kredi seçeneğinin de tüketiciye teklif edilmesi zorunluluğu getirilmektedir. Aynı zamanda tüketici kredisi sözleşmesinin kredi ile ilgili olanlar hariç yan finansal ürün veya hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamayacağı hükmü getirilerek, tüketicinin indirimli faiz oranına sahip kredi seçeneğinden yararlanabilmesi için ihtiyacı olmayan, yararlanmayacağı ya da kurumsal müşterilere sunulan yan ürün veya hizmetleri almak zorunda bırakılmasının önlenmesi hedeflenmiştir.

 

Yenilenmiş Ürün

Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik, Kanun’da açık bir yasal dayanak olmaksızın, genel hükümler ışığında Ağustos 2020 tarihinde yayımlanmış idi. Bu kapsamda, Teklif ile söz konusu yasal dayanak getirilmekte ve halihazırda Yenilenmiş Ürünlerin Satışı Hakkında Yönetmelik’te (“Yönetmelik”) yer alan hususlara kısaca yer vermektedir:

·       Garanti Yükümlülüğü: Teklif, Yönetmelik’e uyumlu bir şekilde, tüketiciye teslim tarihinden başlamak üzere asgari bir yıllık garanti süresi sağlama yükümlülüğü getirmiştir. Ayrıca Ticaret Bakanlığı'na (“Bakanlık”) özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları başka bir ölçü birimi ile (kilometre, saat, adet, vb.) belirleme yetkisi verilmiştir.

·       Yenileme Merkezleri: Yönetmelik’te olduğu gibi, yenileme merkezleri, yetki belgesi almalı ve yalnızca yönetmelikte belirlenen ürünler (halihazırda, cep telefonları ve tabletler), yenilenmiş ürün olarak satılmalıdır.   

·       Ürünlerin Doğrulanması: Elektronik kimlik bilgisi bulunan ürünlerin kullanılmış ve kayıtlı olduğuna ilişkin doğrulamalar, Bakanlık, yenileme merkezi ve yetkili alıcı tarafından Merkezi Cihaz Kayıt Sistemi kayıtlarından yapılacaktır.

 

Satış Sonrası Hizmetler

Teklif ile satış sonrası hizmetlere ilişkin hükümlerde bazı değişiklikler öngörülmüştür:

·       Kayıt Zorunluluğu: Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği kapsamında detaylı bir şekilde düzenlenen satış sonrası hizmetler vermekle yükümlü üretici ve ithalatçıların, tüm yetkili servis istasyonlarına ilişkin bilgileri güncel olarak Bakanlık tarafından oluşturulan sisteme kaydetmesi zorunluluğu getirilmiştir.

·       “Özel Servis” İbaresi Kullanma Zorunluluğu: Herhangi bir üretici veya ithalatçıya bağlı olmaksızın faaliyette bulunan servis istasyonlarına her türlü mecrada ve faaliyetlerinde kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde “özel servis” ibaresini kullanma yükümlülüğü getirilmiştir.

·       Tazminat Talebi: Garanti süresi bittikten sonra Bakanlık tarafından belirlenen kullanım ömrü süresince satış sonrası hizmetin üretici veya ithalatçı tarafından sağlanmaması durumunda tüketiciler, tazminat talebinde bulunabilecektir.

 

Tüketici Hakem Heyeti

Teklif ile, tüketici hakem heyetlerine başvuru zorunluluğu açısından mevcut Kanun’da ilçe ve il tüketici hakem heyetlerine ilişkin parasal sınır bazlı ayrım kaldırılmış, daha verimli ve etkin çalışma sisteminin kurulması gerekliliğine işaret edilmiştir. Öte yandan, Teklif ile, tüketici hakem heyetlerine zorunlu başvuru üst sınırı, 2022 yılı için 15.430 TL olan sınırdan, 30.000 TL’ye yükseltilmiştir. Tüketici hakem heyeti bulunmayan bölgelerde, başvuruların ilçe kaymakamlığına yapılması öngörülmüştür.  

 

Ceza Hükümleri

Kanuna aykırılık halleri için öngörülmüş bazı idari para cezaları, fiilin ağırlığı, failin kusuru ve ekonomik durumu dikkate alınarak ve orantılılık, ölçülülük ve caydırıcılık ilkeleri gözetilerek yeniden düzenlenmiş, yeni getirilecek yükümlülüklere dair cezalar eklenmiştir. Reklam Kurulu’na reklamlara ilişkin düzenlemelere yönelik aykırılıkların, internet ortamı üzerinden gerçekleştirilmesi durumunda söz konusu içeriğe veya gerektiğinde doğrudan içeriğin yer aldığı web sitesinin tamamına erişimin engellenmesi kararı alma yetkisi verilmiştir.

 

Yürürlük

Teklif ile yukarıda getirilen değişikliklerin, Teklif’in kanunlaşması halinde Resmî Gazete’de yayımlanma tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe gireceği öngörülmüştür.